Eind goed, al goed
Het boek Job blijft onze aandacht vragen, schrijft Van de Beek (Van de Beek 1992, 7). Want het boek gaat over het lijden. En lijden is er meer dan we kunnen verwerken.De idyllische tekening van Job in de eerste vijf verzen van Job 1 laat daar nog weinig van zien. Maar juist déze vrome Job zal alles verliezen en een hels lijden moeten ondergaan, met onbegrip van zijn vrienden op de koop toe.
Job 42:10 Nadat Job voor zijn vrienden had gebeden, bracht de HEER een keer in het lot van Job en Hij gaf hem het dubbele van wat hij eerder bezat. (Bijbelcitaten uit de NBV21).
God geeft Job alles dubbel terug. In Exodus 22:4 staat dat een dief de gestolen goederen die bij hem worden aangetroffen, dubbel moet vergoeden - impliciet wordt hier dus gesteld dat Job onrecht is aangedaan. Clines merkt op dat de verdubbeling ook zónder verband met Exodus 22 al suggereert dat er onrecht in het spel is (Clines 2011, 1237).
- Jobs rechtvaardigheid vaststaat
- Jobs rechtvaardigheid afstraalde op de kinderen door zijn offer in Job 1:5
- Het herstel in hoofdstuk 42 suggereert dat zijn eerdere kinderen er nog zijn
Jobs rechtvaardigheid
Job 1:1 In het land Us woonde een man die Job heette. Hij was rechtschapen en onberispelijk, hij had ontzag voor God en meed het kwaad.
Job 1:5 Wanneer zo’n feest voorbij was, liet Job zijn kinderen bij zich komen voor een reinigingsritueel. Hij stond dan ’s ochtends vroeg op om voor elk van hen een offer te brengen, want hij dacht bij zichzelf: Misschien hebben mijn kinderen wel gezondigd en God in hun hart vervloekt. Job deed dit telkens weer.
De rechtvaardigheid van de kinderen
Dat Job rechtvaardig was, zegt niet automatisch iets over zijn kinderen. Bildad stelt dan ook:Job 8:4 Als je kinderen tegen Hem gezondigd hebben, gingen zij te gronde aan wat zij zelf misdeden.
Maar wat kunnen we over hun rechtvaardigheid zeggen als het enige wat over de kinderen vermeld wordt, het feit is dat ze blijkbaar levensgenieters waren? Schoten ze daarin misschien teveel door? Had Bildad gelijk?
gezondigd hebben, dan had het offer van Job daarvoor verzoening gedaan. Dat deze gedachtegang niet te vergezocht is, bewijst Job 42:7-9 waar Job moet offeren voor zijn vrienden. Als een offer van Job blijkbaar genoeg is om zijn vrienden te redden, dan is het zeker ook genoeg voor zijn kinderen, want in tegenstelling tot het offer voor zijn kinderen, was er voor het offer dat Job voor zijn vrienden moest brengen een duidelijke aanleiding:
Job 42:7 Nadat de HEER tot Job had gesproken, richtte Hij zich tot Elifaz uit Teman: Ik ben in woede ontstoken tegen jou en je twee vrienden, omdat jullie niet juist over Mij hebben gesproken, zoals mijn dienaar Job.
Dat zowel aan het begin als aan het eind van het boek door Job wordt geofferd, kan gezien worden als een vorm van parallellisme. En ook dat onderstreept het feit dat de waarde van Jobs offer voor zijn kinderen in de ogen van de auteur buiten discussie staat.
Jobs gezin hersteld
Ondanks dit alles zoekt men tevergeefs naar de kinderen van Job in het laatste hoofdstuk. Sommige verklaarders lezen in שׁבענה een dualisvorm van שׁבע - zeven (Holladay 1988, 359), maar dit is onzeker - niet alle manuscripten hebben deze afwijkende vorm (Epping en Nelis 1968, 184), en de LXX vertaalt met ἑπτὰ ook in enkelvoud. Om over de drie dochters nog maar te zwijgen.Mét Van de Beek (Van de Beek 1992, 95) stel ik de vraag: kan het verlies van een kind eigenlijk wel worden gecompenseerd door de geboorte van een ander kind, zoals dat met de veestapel gebeurde? En hoe wordt het onrecht aan de kinderen zélf vergoed? Hoe wordt recht gedaan aan Jobs offer in Job 1:5?
Paradoxaal genoeg ligt het antwoord juist verborgen in die zeven ontbrekende zonen en die drie ontbrekende dochters van Job 42:13. De paradox is dat ze hier mogen ontbreken, omdat ze er in de ogen van God blijkbaar nog steeds zijn. Daarom hoeven er slechts zeven en drie bij om het totaal te verdubbelen.
Matteüs 22:32 ...Hij is geen God van doden, maar van levenden.
Referenties
Clines, David J. A. 1989. Job 1-20. Word Biblical Commentary 17. Word biblical commentary. Dallas, Texas: Word Books.– . 2011. Job 38-42. Word Biblical Commentary 18b. Word biblical commentary. Nashville, Tennessee: Thomas Nelson.
Epping, C., en J.T. Nelis. 1968. Job. Roermond: J.J. Romen & zonen.
Holladay, William Lee. 1988. A Concise Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament : Based Upon the Lexical Work of Ludwig Koehler and Walter Baumgartner. Leiden: Brill.
Van de Beek, A. 1992. Rechtvaardiger dan God. Nijkerk: Callenbach.